مفعول له باشد . * ( وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ ماءً ) * ، و از آسمان آبى فرود آرد » ، يعنى ( 2 ) باران ، و زنده كند زمين را به او پس از آن كه بمرده باشد ، در اين آياتى ( 3 ) و علامتى هست گروه خردمندان را . * ( وَمِنْ آياتِه أَنْ تَقُومَ السَّماءُ وَالأَرْضُ بِأَمْرِه ) * ، و از آيات و عجايب او آن است كه آسمان و زمين به فرمان او ايستاده ( 4 ) است . * ( ثُمَّ إِذا دَعاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الأَرْضِ إِذا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ ) * ، آنگه چون شما را بخواند از زمين شما اجابت كنى و از زمين بيرون آيى ، يعنى روز قيامت و بعث براى حساب و جزا . و بعضى گفتند : در كلام تقديم و تأخيرى است ، و التّقدير : ثمّ اذا دعاكم دعوة اذا انتم تخرجون من الارض . و « إذا » اوّل ظرفى است متضمّن شرط ، و دوم « اذا » ى مفاجات است . * ( وَلَه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ كُلٌّ لَه قانِتُونَ ) * ، آنگه گفت : او راست هر چه در آسمانها و زمين است ، و همه او را قانت و مطيع [ 213 - ر ] باشند . * ( وَهُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُه ) * ، آنگه گفت : او آن خداى است كه ابتدا خلق او كرد ، بى آن كه هيچ بود از او ، و باز اعادت همو ( 5 ) كند پس از آن كه بميراند ايشان را . عبد اللَّه مسعود خواند : « يبدى الخلق » ، حملا على قوله : * ( ثُمَّ يُعِيدُه ) * ، على قوله ( 6 ) : هُوَ يُبْدِئُ وَيُعِيدُ ( 7 ) ، و دليل عامّه قرّاء : كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ ( 8 ) . * ( وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْه ) * ، يعنى ( 9 ) اعادت بر او آسانتر باشد از ابتدا . ربيع بن خثيم و حسن بصرى و عوفى از عبد اللَّه عبّاس گفتند معنى آن است كه : « هين » بى زياده و تفضيل . و افعل در كلام عرب بسيار آمد كه اگر چه صورت او افعل

--> ( 1 ) . اساس : آمد ، به قياس با آط و معنى كلمه در قسمت آيات تصحيح شد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها آب . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : آيتى . ( 4 ) . آط ، آز : استاده . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : هم او . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا انّه . ( 7 ) . سورهء بروج ( 85 ) آيهء 13 . ( 8 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 29 . ( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آز : و آن به معنى ، مش : و آن يعنى .